محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )

258

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )

ششصد و پنجاه مثقال و آب صاف ، هزار مثقال ، بجوشانند تا آب بسوزد . دهن القسط : جهت درد جگر و معده و مفاصل و فالج و تقويت اعصاب و نيكو كردن رنگ رخسار و حفظ سياهى مو و رويانيدن او ، نافع و مفتِّح سدد و آشاميدن او جهت برودت احشاء مؤثر است : قسط تلخ ، قصب الذريرة ، سنبل الطيب ، ساذج ، ميعهء سائله ، ايرسا ، قرفه و اشنه پانزده مثقال ؛ قرنفل ، راسن - اگر نباشد ، وج - و سليخه ، از هر يك هفت مثقال ؛ مرّصاف ، چهار مثقال ؛ جوزبوا ، ده مثقال ؛ عود بلسان ، پنج مثقال ، كوبيده ، با هزار و دويست مثقال آب خيسانيده ، جوشانيده تا به ثلث رسد ، پس صاف نموده ، با پانصد مثقال روغن كنجد بجوشانند تا آب بسوزد . [ 572 ] روغن شيخ صنعان : جهت التيام زخمهاى تازه مجرب است و از نسخهء هندى نقل شده و محلّل اورام بارده و مقوّى اعصاب است : زرد چوبه ، سى مثقال ؛ چوب زرشك - كه به هندى دارهله گويند - ، ديودار - كه چوب صنوبر است - اصل السوس - كه بيخ مهلك است - چوب گز ، پوست خار مغيلان ، آب برگ نيل و آبنوس ، از هر يك پنج مثقال ؛ برگ حنا ، هوجوبه ، درد جر - كه سنبل باشد - ده مثقال ؛ قنّه ، دو مثقال و نيم ؛ جوزبوا ، مرداسنگ ، شنجرف ، كات هندى و بلغار تراشيده ، پانزده مثقال ؛ موم كافورى ، چهار دانگ ؛ جدوار ، دو دانگ ؛ روغن كنجد ، دويست مثقال ؛ چوبها و زردچوبه و سنبل و برگ حنا و اصل السوس و بيخ خار مغيلان را در نهصد مثقال آب خيسانيده و بجوشانند تا به ثلث رسد ، پس صاف نموده ، باقى ادويه را سائيده ، با آب برگ نيل و روغن بجوشانند تا آب بسوزد و آنگاه صاف نموده و استعمال نمايند . [ 573 ] نسخهء ديگر : قليل الاجزاء كه حقير تجربه نموده در التحام زخمهاى تازه بهتر از نسخهء اوّل است و ظاهراً ترتيب نسخهء اوّل دكان آرايى باشد : اصل السوس و هوچوبه ، پوست درخت صنوبر ، پوست درخت مغيلان ، زردچوبه ، بالسويه چهار صد مثقال كوبيده ، با روغن چراغ ششصد مثقال ، كه از پنبه دانه و تخم كتان مىگيرند و سه من تبريز آب به آتش نرم بجوشانند به حدى كه كف كند تا آب بسوزد ، پس صاف نموده ، استعمال كنند . [ 574 ] روغن مانع ريختن موى از علت آتشك : مجرب حقير است و به جهت داء الثعلب به غايت مفيد است و چون موى سفيد از موضع داء الثعلب برآيد ، استعمال اين روغن موى